HERKESİN BİLMESİ GEREKEN SİBER GÜVENLİK HAKLARI

Bu yazıda siber uzay kavramı hakkında tanımlamalar yapılmış olup temel insan haklarının siber uzayda kendine yer edinmesi noktasına değinilmiştir. Bu haklar çerçevesinde bireylerin siber güvenlik noktasında sahip oldukları hakları üzerine bilgilendirmeler yapılmıştır. Keyifli okumalar dilerim.

Siber uzay kavramı, içinde bulunduğumuz dijital dünyayı isimlendirmek için kullanılmaktadır. Siber uzayda her geçen gün yenisi eklenen çeşitli siber saldırılar gerçekleştirilmektedir. Siber güvenlik ise bu saldırılara karşı alınan güvenlik önlemlerini ifade etmektedir. [1]

Temel insan hakları ifade özgürlüğü, özel hayatın gizliliği vb. haklardan oluşmaktadır. Siber uzayda da geçerli olması zorunluluk haline gelen insan hakları, bilişim hukuku alanının doğmasını sağlamıştır. Bilişim hukuku teknolojinin kötüye kullanımının zararlarını önlemek amacıyla oluşan bir hukuk dalıdır. [2] Bilişim hukuku kapsamında bireylerin siber uzayda sahip oldukları temel insan hakları güvence altına alınmaya çalışılmaktadır.

Siber güvenlik hakları ve kişisel verilerin güvenliği ile ilgili evrensel bir yönetmelik olmamasına rağmen, her ülke kendi yasaları altında bireylerin haklarını güvence altına almaya çalışmaktadır. Örneğin, Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Yönetmeliği (GDPR) Avrupa Birliği ülkelerindeki kişisel verileri korumaya yönelik bir yönetmeliktir. Amerika Birleşik Devletleri’nin yasal düzenlemeleri çerçevesinde ise Cybersecurity Information Sharing Act (CISA) ve IoT Cybersecurity Improvement bulunmaktadır. [2]

Ülkemizde ise Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) kapsamında kişisel verilerin işlenmesi, korunması ve verilere ilişkin hakların güvence altına alınması işlemleri gerçekleştirilmektedir. KVKK kapsamında verilerin güvence altına alınması sağlanmaya çalışılarak veri sorumlularının gerekli tedbirleri alması zorunlu kılınır. Veri güvenliği sağlanmaya çalışılarak verilerin hukuka aykırı işlenmesinin önüne geçilmeye çalışılmaktadır. Kişisel verilerin işlenmesi hususunda bilgi edinme hakkı da temel haklardandır. Bu hususta kişisel verilerin kimlerle paylaşıldığı, ne amaçla kullanıldığı ve işlendiği veri sorumluları tarafından kullanıcıya bildirilmelidir. Onay hakkı da KVKK kapsamındaki bir diğer haklardandır. Kişisel verilerin işlenmesi için açık onay verilmelidir. Kullanıcı onayı olmadan verilerin işlenmesi yasal değildir. Ayrıca kişisel verilerin işlenip işlenmediğini öğrenme, hukuka aykırı olarak işlenmesi durumunda verilerin silinmesi veya düzeltilmesi gibi haklar da bulunmaktadır. Kişisel verilerde herhangi bir sızıntı durumunda sorumlu kişiler durumu KVKK ve etkilenen kişilere bildirmekle yükümlüdürler. [3]

KVKK kapsamında yasal hale getirilen siber güvenlik hakları, kullanıcının yanı sıra kuruluşları da ilgilendiren ve olası siber saldırılara karşı hazırlıklı olmalarını sağlayan haklardır. KVKK’ nın yanında genel anlamda bireylerin dijital ortamda gezinirken sahip oldukları temel siber güvenlik hakları da mevcuttur. Ad, açık adres, telefon numarası, kimlik numarası gibi kişisel bilgilerin korunması ve güvenli bir ortamda saklanması hakkı bunlardan biridir. Kişisel verilere yetkisiz erişim durumunda hak ihlali bildirme hakkı da, kullanıcının haklarından biridir. Kurumların ise güvenli internet altyapısı sağlama yükümlülükleri bulunmaktadır. Aynı zamanda veri ihlali durumunda ilgili kişilere bildirimde bulunulması da kurum ve kuruluşların yükümlülükleri altındadır.

Bahsedilen bütün bu hakların bilincinde olmak amacıyla temel bir siber güvenlik farkındalığı eğitimi de kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanmalıdır. Kişiler hakları konusunda bilgi sahibi oldukları müddetçe güvenli ve sağlam bir gelecek mümkündür.

KAYNAKÇA

1. Demirer, E. (01/04/2023), Siber Uzay ve Siber Güvenlik. Hukuk ve Bilişim Dergisi, 14. Sayı. https://www.hukukvebilisimdergisi.com/siber-uzay-ve-siber-guvenlik/
2. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu. (2019, Haziran 11). Bilişim Hukuku ve Bilişim Suçu. https://internet.btk.gov.tr/bilisim-hukuku-ve-bilisim-sucu
3. Kişisel Verileri Koruma Kurumu. (n.d.). İlgili Kişinin Hakları. https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/2036/Ilgili-Kisinin-Haklari